اربعین؛مجال ناب جهاد تبیین

یکی از فرصت‌های بسیار عالی در جهت جهاد تبیین همین بحث اربعین است که مقام معظم رهبری فرمودند.

یکی از فرصت‌های بسیار بسیار مغتنم برای جهاد تبیین همین مسأله‌ی اربعین است که نیاز به یک سازمان‌دهی دارد. نیاز به سازمان‌دهی جهادی دارد. باید عده‌ای در این زمینه زحمت بکشند و تلاش کنند؛ البته نباید کارهای تکراری مانند دادن بروشور و کتاب صورت بگیرد؛ بلکه باید کارهای ابداعی صورت بگیرد که دلنشین باشد. در حال حاضر رسانه‌های دشمن روز به روز کارهای ابداعی و متنوعی ایجاد می‌کنند تا محتوای خود را در قالب‌های جذاب به مخاطب غالب کنند و مخصوصاً جوانان ما را منحرف کنند. ما باید از شیوه‌های نو، جذاب، غیر تکراری و … استفاده کنیم. آنچه خواندید گزیده‌ای از متن مصاحبه با حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر محمدرضا کریمی والا عضو هیأت علمی و معاون فرهنگی دانشگاه قم بود که مشروح کامل آن را در ادامه می‌توانید بخوانید.

* لطفاً راجع به اهمیت پیاده‌روی اربعین و این‌که چگونه ما می‌توانیم در حال حاضر که رسانه‌های غربی پیاده‌روی اربعین را بایکوت خبری کرده‌اند، با استفاده از فضای مجازی و از طریق قاب رسانه، پیام این حادثه را به جهان نشان دهیم؟، توضیح بفرمایید.

دکتر کریمی والا: یکی از مسائل خیلی مهمی که الان اربعین ایجاد کرده است، تحول بلوغ است. این تحول هم در انتشار پیام انقلاب اتفاق افتاده است و هم در انتشار اسلام ناب محمدی که تبلور آن در شیعه است. همه‌ی این موارد در یک مقطع تاریخی (حداکثر بیست روز) منعکس می‌شود. اربعین مسأله‌ی شیعه یا مسلمان نیست؛ بلکه اهل کتاب هم در این مراسم شرکت می‌کنند و این اتفاق را فرصتی برای توجه‌دادن حداقل پیروان خود به مسائل دینی می‌دانند. حتی ملحدین و دشمنان خدا نیز (از جنبه‌ی دشمنی و مخالفت) پیاده‌روی اربعین را مورد توجه قرار می‌دهند. بنابراین ممکن است که این اتفاق مهم در معرض آسیب و انحراف قرار گیرد و این مسأله را باید جدی گرفت؛ یعنی صرفاً توجه به این‌که این مراسم باشکوه انجام شود (البته که این خیلی مهم است)، کافی نیست. حتماً باید به آسیب‌های احتمالی در این زمینه توجه داشت. از آن‌جا که در پیاده‌روی اربعین افراد با فرهنگ‌های مختلفی یکدیگر را ملاقات می‌کنند و هر کسی سبک و سیاق خود را دارد، ممکن است آسیب‌هایی نیز این مراسم را تهدید کند. ما سال قبل جشنواره‌ی اربعین را برگزار کردیم و یکی از موضوعات همایش را آسیب‌شناسی اربعین قرار دادیم. مسائل مهم و قابل‌توجهی در آن مقالات و پژوهش‌ها انعکاس پیدا کرده بود. یکی از امور مهم همین تقابل فرهنگ‌های مختلف بود که ممکن است در آن‌جا ایجاد شود و ممکن است همین مسأله هدف اصلی اربعین را که تعالی روح انسانی است، تحت‌الشعاع قرار دهد. بنابراین آن‌چه من می‌خواهم به آن توجه داده شود، این است که مثلاً موکب‌هایی که در آن‌جا حضور پیدا می‌کنند، فقط نگاهشان از حیث رفاه و استراحت معطوف به زائرین نباشد؛ بلکه به مسأله‌ی فرهنگ هم توجه کنند. این مسائل به برنامه‌ریزی هوشمند فرهنگی نیازمند است.

* باتوجه به این‌که حضرتعالی تجربه‌ی حضور در پیاده‌روی اربعین را دارید و فضای معنوی آن را درک کرده‌اید، برای نیاز امروز جامعه‌ی ما و جامعه‌ی شیعی چه پیشنهادی دارید؟

دکتر کریمی والا: کسانی که دست‌اندکار این مراسمات هستند، این مسأله را رصد کرده‌اند؛ زیرا گاهی دیده‌ام که هشدارهایی در این زمینه داده می‌شود. مثلاً گاهی فرهنگ میزبان باید مورد توجه قرار گیرد. درست است که هر استانی از کشور ما سبک و سیاق مختص به خود را دارد؛ اما دلیل نمی‌شود که ما وقتی وارد کشور دیگری می‌شویم بخواهیم این فرهنگ را در آن‌جا پیاده کنیم که باعث ایجاد اتفاقاتی شود. رسالت موکب‌ها روشن است؛ اما مسائل دیگری هم وجود دارد. نود درصد قشری که در عراق میزبانی اربعین را برعهده دارند، به‌شدت سنت‌گرا و پای‌بند روش‌های سنتی خود هستند. عراق اقشار مختلفی دارد. در اربعین هم فاصله‌ی مکانی زیاد است و هم پیاده‌روی اقتضائات خاصی را می‌طلبد. بنابراین وقتی مردم کشور ما مخصوصاً خانم‌ها به آن‌جا می‌روند باید در این زمینه هشدارهایی داده شود تا تنش یا تقابلی ایجاد نشود. هرچند اگر ما فرهنگ‌های مختلف عراق را درنظر بگیریم (مثلاً یغداد و حتی کاظمین) می‌بینیم برخی از فرهنگ‌های که در کشور ما وجود دارد، با فرهنگ آنها تقابل دارد و در جهت دورشدن از ارزش‌های دینی است؛ ولی کسانی که در این مراسم میزبان هستند، انتظارات خاصی از زوار دارند. باید به‌شدت با این مسائل توجه شود تا جریانات یا افراد خاصی باعث اتفاقات خاصی نشوند که در نتیجه‌ی آن برداشت‌های معنوی مورد انتظار از بین برود. این‌که گفته شود شوری ایجاد شد و بدون تحول درونی بی‌فایده است. برخی از هیئت‌های مذهبی ما در اواخر دهه‌ی هشتاد و دهه‌ی نود، جریاناتی را رقم زدند که برخی از علما ورود پیدا کردند و نسبت به برخی از حرکات، تعابیر و … تذکر دادند و این حرکات باعث شد خلوصی را که باید یک هیئت حسینی داشته باشد، به بی‌راهه کشانده شود. ما باید سعی کنیم که چنین اتفاقی در پیاده‌روی اربعین نیفتد.

مقام معظم رهبری در آستانه‌ی ماه محرم در دیدار با مداحان و ذاکرین برخی از امور را سفارش می‌کنند. این سفارش‌ها کلیدی است. در بحث اربعین قطعاً اتفاقات کمتر از اتفاقات هیئت‌های دهه‌ی نود ما نیست؛ بلکه خیلی خیلی هم بیشتر و بالاتر است. به‌نظرم همه‌ی موکب‌ها و دست‌اندرکاران باید دبیرخانه یا مرکز کنترلی داشته باشند و مخصوصاً مسأله‌ی جهاد تبیین را که مقام معظم رهبری خیلی تأکید دارند و یکی از مصادیق آن هیمن پیاده‌روی اربعین است، مورد توجه قرار گیرد. میلیون‌ها نفر در پیاده‌روی اربعین شرکت می‌کنند و حال و هوای عجیبی وجود دارد، می‌توان در آن‌جا ابعاد مختلف جهاد تبیین را فعال کرد. برخی فکر می‌کنند جهاد تبیین این است که پیشرفت‌های جمهوری اسلامی در زمینه‌ی هوا و فضا و سایر عرصه‌های علمی بیان شود؛ البته که این جهاد تبیین است؛ اما آن چیزی که مهم است، آرمان‌های انقلاب است و این‌که ما نباید بگذاریم آرمان‌های انقلاب که اوایل انقلاب در اوج بودند و همه نسبت به آنها توجه درونی داشتند، در معرض فراموشی قرار گیرند. الان بعد از چهل سال تعاون، ایثارگری، همکاری، همدلی، شهادت‌طلبی و شریعت باید تبیین و آموزش داده شود. انقلاب برای این اتفاق افتاد که دین با تمام ابعاد آن در جامعه نهادینه شود. واقعاً اکنون مردم چقدر بر احکام شرعی مسلط هستند؟ حلال و حرام چقدر در زندگی به‌خصوص در معاملات مردم مورد توجه قرار می‌گیرد؟ همه‌ی این موارد جهاد تبیین است. در پیاده‌روی اربعین فوج عظیمی از مردم حضور دارند. بنابراین یکی از فرصت‌های بسیار بسیار مغتنم برای جهاد تبیین همین مسأله‌ی اربعین است که نیاز به یک سازمان‌دهی دارد. نیاز به سازمان‌دهی جهادی دارد. باید عده‌ای در این زمینه زحمت بکشند و تلاش کنند؛ البته نباید کارهای تکراری مانند دادن بروشور و کتاب صورت بگیرد؛ بلکه باید کارهای ابداعی صورت بگیرد که دلنشین باشد. در حال حاضر رسانه‌های دشمن روز به روز کارهای ابداعی و متنوعی ایجاد می‌کنند تا محتوای خود را در قالب‌های جذاب به مخاطب غالب کنند و مخصوصاً جوانان ما را منحرف کنند. ما باید از شیوه‌های نو، جذاب، غیر تکراری و … استفاده کنیم. منظورم این است که جهاد تبیین باید با شیوه‌های خلاصه و تأثیرگذار ارائه شود و این نیازمند این است که عده‌ای از افرادی که روان‌شناس یا جامعه‌شناس هستند، هم آن فضا را بررسی کنند و هم فضایی را که الان جوانان در کانال‌های اجتماعی سیر می‌کنند، بررسی کنند. از مهمترین گمشده‌های ما این است که نمی‌دانیم جوان‌های ما در چه فضاهایی سیر می‌کنند؛ یعنی کسانی که می‌خواهند برای جوانان فضای فکری ایجاد کنند، با آنها فاصله‌ی سنی دارند و درک نمی‌کنند که جوانان دنبال و خواها چه چیزی هستند. باید در این زمینه نشست گذاشت، جلسه گذاشت و این موارد را مورد بحث و بررسی قرار داد. نه این‌که جلسه گذاشته شود برای جلسه؛ بلکه باید جلسه‌ی عملیاتی گذاشته شود و به‌صورت کاربردی این موارد را مورد بررسی قرار داد و قالب‌ها را پیدا کرد و محتواها را داخل آن ریخت و عرضه کرد. یکی از فرصت‌های بسیار عالی در جهت جهاد تبیین همین بحث اربعین است که مقام معظم رهبری فرمودند.

لینک کوتاه مطلب : http://fekrat.net/?p=11134