در نشست «موضوع‌شناسی فقهی پدیده سلبریتی‌ها» مطرح شد؛

فهم پدیده سلبریتی‌ها؛ لازمه ارائه تحلیل صحیح درباره تأثیرات آنها

در نشست «موضوع‌شناسی فقهی پدیده سلبریتی‌ها» از سوی دو تن از اساتید حوزه و دانشگاه بر لزوم فهم پدیده سلبریتی‌ها به عنوان یکی از پیامدهای عصر مدرن به منظور ارایه تحلیل صحیح درباره میزان و دامنه‌ی تأثیرگذاری آن‌ها تأکید شد.

به گزارش «فکرت، رسانه اندیشه و آگاهی» حجت‌الاسلام دکتر علی نهاوندی، مدیر گروه فقه ارتباطات، هنر و رسانه مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) طی سخنانی در این نشست که در سالن جلسات این مرکز برگزار شد، ابراز داشت: سلبریتی‌ها در جهت کسب ثروت و شهرت از بستر رسانه استفاده می‌کنند و به تعبیر برخی کارشناسان غربی، سلبریتی‌ها در زمانه ما، پیامبران مصرف‌گرایی در دنیای مدرن به شمار می‌روند.

وی افزود: سلبریتی‌ها کسانی می‌باشند که چهره هستند اما افرادی نیستند که به شکل خودجوش و طبیعی به این شهرت دست یافته باشند، چه آن که به معنای وسیع کلمه، یک واسطه‌گری و دلالی در این بین، رخ داده و این‌ها بدین واسطه در صحنه اجتماع در برابر دیدگان عموم به شهرت دست یافته‌اند.

رسانه و سلبریتی در خدمت یکدیگر

وی با بیان اینکه بین پدیده سلبریتی و رسانه یک رابطه مستقیمی وجود دارد، اظهار داشت: رسانه و سلبریتی دو مفهوم به هم متصل هستند چرا که حیات و ممات هر یک به دیگری وابسته است. در واقع شهرت سلبریتی‌ها به رسانه برای دیده شدن محتوا و اخبارشان کمک می‌کند و از سوی دیگر، رسانه‌ها در خدمت مطرح‌شدن بیشتر سلبریتی‌ها و به تبع آن کسب ثروت مضاعف آنها هستند.

وی بیان داشت: لذا این گونه نیست که فکر کنیم رسانه نباید زمینه و بستر شهرت را فراهم کند چرا که این مساله متوجه نقش رسانه است که به دنبال مرجعیت‌سازی از چهره‌ها و سلبریتی‌هاست اما با این حال رسانه می‌تواند زمینه‌ساز حضور و فعالیت مثبت و تعالی‌بخش سلبریتی‌ها باشد.

نهاوندی همچنین گفت: بر این اساس معتقدم اینکه به دنبال نفی و حذف این پدیده با توجه به گستره فضای رسانه‌ای باشیم بحثی اشتباه و عملاً تحقق‌ناپذیر است.

لزوم شناخت صحیح نسلِ رسانه‌ای شده

در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام دکتر محمدرضا زیبایی‌نژاد، رئیس پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به این نکته که اساساً سلبریتی محصول جامعه مدرن است که در آن فردیت و انسان محوری مطرح می‌باشد، گفت: چند سال پیش مرحوم دکتر قانعی‌راد، از اساتید شناخته شده رشته جامعه‌شناسی کشور در جلسه‌ای گفت که ما جامعه‌شناسان از فهم جامعه عقب افتاده‌ایم و اشاره کرده بود به تجمعات افراد و نسل جدید در مراسم تشییع آقای مرتضی پاشایی، خواننده نسل جوان و این موضوع برمی‌گشت به این که نسل رسانه‌ای شده که هویت خود را در رسانه می‌بیند و در فضای مجازی غوطه‌ور است را ما درست نشناخته‌ایم.

وی افزود: در وضعیت فعلی واقعیتی که وجود دارد این است که نسل جدید، قضاوت‌ها و تحلیل‌ها و حتی تصویر خود را از بازنمایی رسانه‌های مدرن همچون شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت می‌کند و در این خصوص نوع گفتار، موضع‌گیری‌ها و رفتار سلبریتی‌ها بسیار اثرگذار است.

این استاد حوزه و دانشگاه همچنین با اشاره به اینکه ویژگی انسان جدید، سیالیت آن است، افزود: سیالیت این نسل بدین معناست که لحظه‌ای است و هر روز ممکن است نگاه و رویکرد متفاوتی داشته باشد و جالب این است که از این تحولات و سیالیت نیز احساس تنفر به او دست نمی‌دهد. به عنوان مثال اینکه برخی از نسل جوان در این قضایای اخیر به خیابان آمده و سنگ‌پراکنی می‌کنند لزوماً به معنای این نیست که به یک دیدگاه مسلم دست یافته‌اند، بلکه انسان لحظه‌ای‌شده فکر می‌کند لذتش در این حضور و اعلام مخالفت است، کما این‌که در رسانه‌ها و به ویژه تبلیغات تجاری نیز مرتب این عبارت تبلیغ می‌شود که در لحظه زندگی کن و لذتش را ببر.

نسل دهه هشتادی ها یا نسل بی تفاوت و بی آرمان؟!

وی گفت: در واقع برای او آرمان به آن مفهوم وجود ندارد بلکه لذت لحظه‌ای مطرح است و لذا برخی نسل هشتادی‌ها را می‌گویند نسل بی‌تفاوت، چرا که در فضایی زندگی می‌کنند که ذیل ارزش‌های مسلط نیست، مثلاً در مقوله ازدواج همه چیز برایش جای سوال است و به همین خاطر نظام ارزشی در رابطه با آن فرق می‌کند. به همین خاطر بنده معتقدم شجاعت و جسارت این نسل جدید ناشی از آرمان داشتن آن هم نیست، بلکه ریشه در بی‌تفاوت بودن و آرمان نداشتن است.

زیبایی‌نژاد با اشاره به این نکته که مخترع و محقق و دانشمند و عالم هیچ وقت سلبریتی نیست، چون این ها بر اساس تلاش خود معروف شده‌اند، گفت: تفاوت این افراد با سلبریتی‌ها این است که سلبریتی‌ها بر اساس رسانه و اقتضائات زندگی مدرن به شهرت رسیده‌اند. البته ممکن است سلبریتی از راه‌های خوب و یا بد معروف شده باشد اما از وساطت رسانه در این زمینه نباید غافل شد.

رئیس پژوهشکده زن و خانواده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به این که پشت صحنه زندگی سلبریتی‌ها برای مردم و از جمله نسل جدید جذاب است و این اخبار را در نشریات و سایت‌های زرد بیشتر می بینیم، گفت: خیلی اوقات سلبریتی‌ها به کارشناسان رسانه‌ای سفارش می‌دهند که نوع صحبت و رفتار من را مدیریت کن، چه آن که برخی از آن‌ها خیلی هوش و استعدادی ندارند که چگونه بیش از پیش مطرح شوند بلکه مشاورانی دارند که عملاً برایشان در فضای رسانه و فضای مجازی، کارچاق کنی انجام می دهند.

وی با بیان این که مرجعیت یافتن سلبریتی، محصول تغییر و تحولات در نظام ارزشی جامعه است، اظهار داشت: سلبریتی لازمه سبک زندگی جدید است و گویا انسانِ مصرفی شده مدرن بدون سلبریتی، چیزی کم دارد.

ژست سیاسی سلبریتی ها را زیاد جدی نگیریم

وی افزود: از سوی دیگر، ژست‌ها و موضع‌گیری سیاسی سلبریتی ها را نباید زیاد جدی گرفت چرا که هویت سلبریتی با دیده شدن معنا پیدا می‌کند به این خاطر که همه چیز و زندگی اقتصادی‌اش با دیده‌شدن معنا می‌یابد. در واقع آن‌ها با حرف‌های جذاب و گاه موضع‌گیری‌های خاص به دنبال جلب توجه بیشتر هستند تا در فضای مجازی دنبال‌کنندگان بیشتری پیدا کنند و به این وسیله به منافع اقتصادی بیشتر برسند.

رئیس پژوهشکده زن و خانواده همچنین خاطرنشان کرد: در واقع با توجه به اینکه هویت و هستی سلبریتی به دیده‌شدن است، این که از چشم مردم بیفتند برایشان بالاترین خسارت است و چه بسا به تدریج به پایان راه خود برسند. همچنین از یاد نبریم که سلبریتی‌ها در خیلی از مواقع تحت فشار مخاطب است و مخاطبان این‌ها که عمدتاً از بدنه انقلابی نیست و لذا انتظار موضع‌گیری دارند که اگر نکنند مخاطبان، آنها را رها می‌کنند و لذا حتی موضع‌گیری سیاسی آنها به معنای داشتن آرمان و هدف سیاسی نیست.

وی افزود: گاهی ما سلبریتی‌ها را به مثابه تهدید می‌بینیم که قطعاً وجه تهدیدی دارند چرا که ذاتاً اقتضای تهدید دارد به این معنا که مربوط به فضای رسانه‌ای شده است و اگر فضای سالم و عقلانی بود، پدیده سلبریتی اساساً شکل نمی‌گرفت، اما در عین حال گاهی باید از زاویه فرصت به سلبریتی‌ها نگریست چرا که این‌ها تحولات بخشی از بدنه اجتماعی را به ما منتقل می‌کنند.

وی بیان داشت: این‌ها نشانه‌ها و آلارم‌های مربوط به تغییر و تحولات اجتماعی را به ما می‌دادند و این که بیان می‌کنند که جامعه در حال پوست‌اندازی است و حتی لحظه به لحظه به ما این مسائل را مخابره می‌کنند و برای ما مهم است که بدانیم نسل جوان ما در مدرسه و دانشگاه به چه چیزی می‌اندیشد و دنبال چه چیزی است.

زیبایی‌نژاد همچنین در خاتمه گفت: باید این نسل را به درستی فهم کرد و سلبریتی‌ها خط مقدم فهم تحولات نسل جدید به شمار می‌روند؛ این ها می‌توانند ما را نگران کرده و در عین حال نسبت به خیلی از مسایلی که شاید مورد غفلت ما کند، آگاه نمایند.

لینک کوتاه مطلب : http://fekrat.net/?p=12313