کرونا ، خدا و مسئله شر

اما اگر کرونا بشر ساخت نباشد بلکه بخشی از نظام کلی آفرینش باشد نیز با وجود خدا و دخالت او در عالم تنافی ندارد زیرا خداوند اراده کرده است که بشر به اختیار خود و به کمک دانش و درایت خود قوانین حاکم بر جهان را کشف کند . خداوند جهان را آفریده است و قوانینی را برای اداره آن در کار کرده است. بشر به اختیار خود میتواند آنها را کشف کند. حال اگر دخالت خداوند در جهان به این معنا باشد که قوانینی که برای بشر خیر تلقی می شوند ساری و جاری باشند ولی قوانینی که بشر شر تلقی می کند ساری و جاری نباشند، مستلزم نوعی هرج و مرج در کار خداوند است. آفرینش جهان و دخالت خداوند در جهان بی گمان به نظام احسن می انجامد و بشر دیر یازود می فهمد که امر خیری را شر تلقی کرده است چون با عینک محدود خود به آن نگریسته است.

۱. کرونا تبدیل به مسئله ای جهانی شده است ، نه تنها توانمندی های مادی بشر و تجربه انباشته و انبوه او را در مواجهه با بحران ها به چالش کشیده که از جنبه فکری و نظری نیز انسان را با دشواریهایی مواجه ساخته است.
۲. برای کرونا فقیر و غنی، خداباور و ملحد، مذهبی و غیر مذهبی فرقی نمی کند. این سخن واضح وروشن است اما مواجهه انسانها با کرونا متفاوت است . خداباوران اغلب در شرایط بحرانی به خدا و‌ دعا پناه می برند. دعا ، مناجات و توسل به خدا ،دبرای آنها حکم داروی آرامبخش دارد. اما پناه بردن به خدا اگر از سر ترس باشد برای مومنان ، مزیتی به حساب نمیاید زیرا بیشتر انسانها در برابر بحرانهای فراگیر و ناشناخته ای چون کرونا به دلیل ترس به خدا پناه می برند. بر اساس تعالیم دینی ، خداباوری ، دعا و توسل اگر از ترس برخیزد بی ارزش است. باور به خدا، دعا و توسل نباید به منزله واکسنی در برابر کرونا عمل کند.
قرآن، خداباوریِ ناشی از ترس را مذمت کرده است.
(وقتی در کشتی سوار می شوند خدا را با اخلاص می خوانند و چون خداوند انان را نجات داد و به خشکی رسیدند شرک می ورزند/عنکبوت،۶۵) . آیات بسیاری در معنا ومضمون، به این آیه شبیه اند. خداوند در این آیات انسانهایی را مذمت میکند که زندگی خود را به دو بخش تقسیم می کنند، بخش آرام که خدا در آن حضور ندارد و بخش نا آرام و بحرانی که به یاد خدا می افتند و دست به دعا بر میدارند. چنین زیستی در منطق قرآنی برابر است با مرتبه ای از شرک.
بر اساس تعالیم دینی باور به خدا برای مومنان باید از عشق و محبت ناشی شود، محبتی که از معرفت پدید آمده باشد. چنین خدا باوری ای در سراسر زندگی مومنان ساری و جاری است ، در سطحی درونی و عمیق به زندگی آنان معنا می بخشد. برای مومنان حقیقی ، کرونا و غیر کرونا ، سلامت و بیماری، فقر و غنا ، خوشی و ناخوشی تفاوتی ندارد. برای آنان سراسر زندگی بدون خدا ، دعا و‌ توسل بی معنا و پوچ است.
۳.از نگاهی دیگر، اما ، کرونا و پدیده هایی شبیه به آن پدیده هایی شوم و شر اند. وجود چنین پدیده های شوم و شری در این جهان با وجود خدای مهربان، همه دان ، همه توان ، سازگاری ندارد چون خدای همه دان می داند که چنین پدیده هایی وجود دارند و شر اند .خدای همه توان میتواند چنین پدیده های شری را برطرف کند. اگر خدای دانا و توانا چنین بلاهایی را دفع و یا رفع نکند پس مهربان و خیرخواه نیست.
مسئله شرور طبیعی که از آن در اینجا تقریری ساده و دم دستی به دست دادم برای عده ای از اساس با وجود خدای مهربان همه دان وهمه توان سازگاری ندارد و برای عده ای دیگر ،دست کم، دلیل است بر عدم دخالت خدا در جهان.
دسته ی اول کسانی اند که منطقا وجود شر را با وجود خدا ناسازگار میدانند و وجود خدا را انکار می کنند . دسته دوم خدا باوران عقلی یا طبیعی اند. پیروان سکولاریزم دینی نیز هر چند با تقریری متفاوت اما کاملا مشابه در دسته دوم جای می گیرند.

4. مسئله ی شر مسئله ای نو پدید در الهیات وفلسفه نیست. الهیدانان و فیلسوفانِ بسیاری ،مسلمان و غیر مسلمان، به مسئله شر پاسخ داده اند. تلاش می کنم پاسخی با تقریر خود و بدون بهره گیری ازدخزینه لغت تخصصی فلسفی و کلامی عرضه کنم:
الف) تا اینجا کرونا جان انسانهایی را گرفته است اما هنوز برای ما ثابت نشده است که هیچ اثر ایجابی برای بشر نداشته باشد. و هنوز نمی توان گفت که در مجموع آثار سلبی آن بیش از آثار ایجابی است.
نکته الف هر چند جان انسانِ مضطربِ رنج دیده را از درون آرام نمی کند اما نکته و نقطه ای آرام بخش از بیرون است که توجه به آن می تواند نگاه نسبی و محدود انسان را به دنیا و پدیده هایی که شر می‌نامیم تغییر دهد.
ب)کرونا یا پدیده ای طبیعی است بیرون از اراده و اختیار بشر و یا پدیده ای است بشر ساخت؟. در هر دو صورت با وجود خدا تنافی ندارد.
اگر پدیده ای بشر ساخت باشد که انسان آن را به اختیار خود ساخته است و یا به دلیل بی احتیاطی منتشرش کرده است، در این صورت دخالت خداوند به هر طریقی با اختیارِ بشر سازگاری ندارد. خدایی که بشر را مختار آفریده اگر جلو بشر را در تولید چنین شری بگیرد معنایش این است که انسان هم مختار است و هم مجبور.
اما اگر کرونا بشر ساخت نباشد بلکه بخشی از نظام کلی آفرینش باشد نیز با وجود خدا و دخالت او در عالم تنافی ندارد زیرا خداوند اراده کرده است که بشر به اختیار خود و به کمک دانش و درایت خود قوانین حاکم بر جهان را کشف کند . خداوند جهان را آفریده است و قوانینی را برای اداره آن در کار کرده است. بشر به اختیار خود میتواند آنها را کشف کند. حال اگر دخالت خداوند در جهان به این معنا باشد که قوانینی که برای بشر خیر تلقی می شوند ساری و جاری باشند ولی قوانینی که بشر شر تلقی می کند ساری و جاری نباشند، مستلزم نوعی هرج و مرج در کار خداوند است. آفرینش جهان و دخالت خداوند در جهان بی گمان به نظام احسن می انجامد و بشر دیر یازود می فهمد که امر خیری را شر تلقی کرده است چون با عینک محدود خود به آن نگریسته است.

لینک کوتاه مطلب : http://fekrat.net/?p=586