نگاهی به کتاب «گذر از خدای رخنه پوش»

از جمله موضوعات اساسى در بحث از رابطه علم و دین، بیان نحوه حل تعارض در مواردى است که تعالیم دینى با داده‌هاى علوم اصطحکاک پیدا مى‌کند. کتاب «گذر از خدای رخنه پوش» به این مسأله با زبانی ساده و روان پرداخته که مطالعه آن احتیاج به هیچ پیشینه مطالعاتی در حوزه علم دین ندارد.

کتاب «گذر از خدای رخنه پوش»، پرسش و پاسخ‌هایی میان دکتر مهدی نساجی (پژوهشگر علم و دین، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه کانتربری) و سینا سرمد (دانشجوی پزشکی دانشگاه تهران) می‌­باشد.

سینا سرمد در جستجوی پاسخ به پرسش‌های متعدد خود درباره نزاع میان علم و دین، به دنبال استادی خِبره است تا این­که در نهایت از طریق فضای مجازی با دکتر مهدی نساجی آشنا می‌­شود.

این آشنایی سبب طرح پرسش­‌های مختلفی مثل چالش‌­های میان تکامل داروین و باور به خلقت جهان و آدم و حوا، چگونگی پیدایش انسان از منظر دین و تطابق آن با نظریه تکامل داروین و یافته­‌های پزشکی، چیستی روح و سازگاری آن با یافته‌­های علمی در مورد انسان، قانون­‌های مکانیکی جهان و رنج انسان‌­ها، پرسش از وجود خدا و علم، نظریه انفجار بزرگ، توصیف علمی حوادث و بلایای طبیعی و رابطه آن­‌ها با اراده الهی و دغدغه­‌های دیگر شد.

یک دانشجوی پزشکی به اندازه کافی مشغولیت علمی دارد و معمولاً فرصتی برای بحث­‌های محض فلسفی، آن هم به مدت طولانی و جدی ندارد. آنچه سینا را مشتاق و بلکه محتاج چنین مکاتبات مفصلی کرد، نیاز عمیق وی به رفع تعارض میان باورهای دینی و یافته­‌های علمی او خصوصاً در حوزه پزشکی بود.

به عنوان مثال، اولین پرسشی که برای سینا مطرح شده بود، این است که چگونه می­‌توان میان یافته­‌های علمی نظریه تکامل داروین که پایه زیست شناسی و مبنای پزشکی مدرن است، با خالقیت خداوند جمع نمود؟ و آیا اساساً می‌­توان به هر دو اعتقاد داشت یا خیر؟

دکتر نساجی، سینا را متفکری اهل مطالعه و متخصصی در حوزه علوم تجربی می­‌داند؛ چرا که او پرسش­‌های اصیل و عمیقی داشت و در آرزوی پاسخ‌­هایی بود تا برایش آرام و راحت جان باشد. پاسخ­‌هایی که او را به ساحلی آرام برساند که هم بتواند بر دین و ایمان خویش استوار باشد و هم راه علم را پیش گیرد.

در این کتاب، در هر بحثی «سینا سرمد» آغازگر پرسش است و پس از پاسخ­‌های دکتر مهدی نساجی؛ با نگاهی انتقادی پرسش­‌های جدیدی مطرح می‌نماید.

سینا به درجه‌ای رسیده بود که فکر می­‌کرد شاید خدایی وجود ندارد و حال اگر وجود نداشته باشد، آیا زندگی‌اش معنایی دارد یا خیر؟

دکتر نساجی در ابتدای کتاب چنین می‌نویسد: وقتی با سینا آشنا شدم، از همان ابتدا این مطلب برایم روشن شد که یا نباید وارد این گفتگو شوم و یا اگر وارد شدم، سرسری گرفتن پرسش­‌ها و مباحث، ممکن است لطمه‌­های جبران ناپذیری داشته باشد. به همین دلیل ایشان گاهی برای آن­که پاسخ­‌ها دم دستی نباشد؛ روزها در مکاتبات تأخیر می‌­کرده تا به یک پاسخ منسجم و پذیرفتنی برسد و سپس آن را برای سینا ارسال نماید.

مباحث این کتاب گفتگوهای این دو نفر در فضای مجازی، پس از ویراستاری است که شامل «آشنایی با یکدیگر»، «دین و داروین»، «نظریه تکامل و باورهای دینی»، «خلقت جهان و آدم»، «ماجرای هبوط»، «مسئله روح و سازگاری با یافته‌های علمی پیرامون انسان»، «چیستی روح و رابطه آن با بدن و راه حلی برای جاودانگی»، «قانون مندی جهان و خالقیت خداوند»، «چگونگی اعمال اراده خدا در جهان در عین قانونمندی»، «چگونه شناخت خدا از طریق اوصاف»، «مرگ و رنج در میان حیوانات»، «خدا و جهانی بدون مرگ و رنج»، «مرگ و رنج در میان انسان­‌ها»، «عده­ای رستگار و عده­ای بی قرار؟»، «خیر و شر»، «خلقت بینوایان»، «عدل خدا و بینوایان» و … می‌­باشد که دقیقاً پرسش­هایی­‌اند که امروزه در ذهن هر جوانی جرقه می‌­زند.

این کتاب متنی روان اما دقیق دارد و پاسخ‌­هایی تازه برای پرسش­‌های قدیمی در چالش میان علم و دین فراهم می­‌کند. پرسش‌­ها و پاسخ­‌های علمی، فلسفی و دینی با دقت و حوصله فراوان رد و بدل شدند و حدوداً بیش از یکسال به طول انجامید و سرانجام پس از بازنویسی و تحقیق مجدد روی پرسش و پاسخ­‌ها، به صورت کتابی با عنوان «گذر از خدای رخنه پوش؛ تأملاتی بر چالش های علم و دین» توسط انتشارات «نگاهی دوباره در قم» و «نقد فرهنگ در تهران» با قیمت ۶۵۰۰۰ تومان روانه بازار شد.

خواندن این کتاب، احتیاجی به دانش‌­های پیشینی در حوزه علم و دین نیز ندارد و به همه کسانی که همانند سینا سرمد، دچار چنین سؤالات بنیادی پیرامون خداوند متعال و چالش‌­های دین و علم شده‌­اند، توصیه شدید می‌­شود.

لینک کوتاه مطلب : http://fekrat.net/?p=6107