به قلم آیت الله مصباح یزدی؛

معرفی کتاب «انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن»

کتاب «انقلاب اسلامی و ریشه های آن» کتابی جدید متناسب با نیازهای روز جامعه در موضوعات فرهنگی و اجتماعی است که با نگاهی نو دیدگاه‌‌های اسلامی را بررسی کرده است. آیت الله مصباح یزدی در این کتاب به‌خوبی به مفهوم انقلاب اشاره کردند و انقلاب اسلامی ایران را نمونۀ یک انقلاب واقعی در جهان نامیدند.

«فکرت، رسانه اندیشه و آگاهی»؛ بحث در مورد انقلاب اسلامی ایران و ریشه‌ها و تأثیرات آن، از همان زمان انقلاب در میان صاحب‌نظران علوم مختلف مورد توجه بوده است به‌طوری که آثار متعددی تألیف وکنفرانس‌های زیادی در این مورد برگزار شد. ریشه‌ها و تاثیرات انقلاب‌‌اسلامی که در این پنج دهه به‌جا گذاشته اکنون از مهم‌ترین موضوعات روز جامعه می‌باشد، به‌همین‌خاطر هم بزرگان زیادی در این مورد به بحث و جدل پرداختند و هرکدام با ارائه اثری به بررسی آن پرداخته است، صاحب‌نظران بسیاری نظیر دکتر محمدرضا زائری در کتاب باید رفت، افق تمدنی اثر دکتر ابوذر مظاهری، بصیرت تاریخی از دکتر موسی نجفی و کتاب بررسی تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر روابط بین‌الملل اثر علیرضا دانشیار را می‌توان نام برد.

آیت الله مصباح یزدی در همۀ علوم اسلامی و انسانی صاحب‌نظر بوده است که این راه به خوبی در آثار ایشان می‌‌توان جستجوکرد، وی بیش از ۱۵۰ کتاب و صد‌‌ها مقاله در معتبرترین مجلات به چاپ رسیده است، وتأثیر تألیفاتی که انجام دادند به خوبی در جوامع اسلامی نمایان است، لازم به ذکر است که بیشتر آثار ایشان به زبان‌‌های روز دنیا نظیر انگلیسی فرانسوی، عربی ترجمه و به چاپ رسیده است.

از ویژگی‌های بارز علامه(ره) زمان‌شناسی ایشان نسبت به مسائل روز بوده‌‌است که کتاب «انقلاب اسلامی و ریشه‌‌های آن» به‌خوبی این ویژگی بارز علامه را نشان می دهد.

کتاب انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن شامل مباحث ‌‌‌‌تاریخی نظری و تحلیلی می‌‌باشد، این‌‌کتاب شامل سخنرانی‌‌های علامه(ره) در خطبه‌‌های پیش از نماز جمعه تهران بوده است که تماماً به‌همت حجت‌الاسلام‌والمسلمین قاسم شبان‌نیا جمع‌آوری شده است.

انگیزه جمع‌‌آوری آن ارائه مباحث مهم و بنیادین پیرامون انقلاب اسلامی و ریشه‌‌های آن برای شناسایی هر چه بهتر انقلاب اسلامی، تأثیرات و ریشه‌‌های انقلاب‌‌ اسلامی برای جهانیان بوده است. این کتاب را می‌‌توان کتابی اجتماعی و فرهنگی دانست که در مورد مسائل فرهنگی روز جامعه با نگاهی نو دیدگاه‌‌های اسلامی را بررسی کرده  است.
کتاب در دو بخش  و در قالب ۱۴ درس تدوین شده است.

بخش اول کتاب به تحلیل نظری انقلاب اسلامی پرداخته است که در آن طی ۹ درس مباحث زیر بررسی و بیان شده است:

۱- تعریف انقلاب ومقایسه آن با دیگر حرکت‌های اجتماعی نظیر:کودتا، شورش و اصلاح…؛

۲- تبیین و بررسی تئوری‌های مطرح درباره انقلاب؛

۳- بررسی عوامل پیدایش انقلاب از منظر دینی با اشاره به عوامل ایجاد تحولات اجتماعی، زمینه‌های پیدایش بحران و تعادل در جامعه؛

۴- بررسی ماهیت و ویژگی‌های انقلاب اسلامی؛

۵- (نقش رهبری)بررسی ارکان انقلاب اسلامی؛

۶- بررسی ارکان انقلاب اسلامی(مردم، آموزه‌های دینی در ایجاد وحدت در جامعه و پیروزی انقلاب اسلامی)؛

۷- دست‌آوردهای انقلاب اسلامی؛

۸- مفهوم استمرار انقلاب؛

۹- آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی ؛

۱۰- بررسی راهکا‌‌‌‌رهای حفظ و تداوم انقلاب اسلامی با اشاره به انواع تهدیدها و آسیب‌های فرا رو‌‌ی نظام.

در مورد بخش اول کتاب اشاره شده به تعریف انقلاب که آن را تحول سریع، شدید و بنیادین که بر اثر طغیان عموم مردم در اوضاع و احوال سیاسی جامعه روی می‌‌دهد و در نتیجه یک نظام سیاسی، حقوقی و اقتصادی جای خود را به نظام دیگری می‌‌دهد و تفاوت آن را با کودتا و شورش و… بیان می‌‌کند، در ادامه ویژگی‌‌های انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن و همچنین به آسیب‌شناسی آن که منجر به فروپاشی انقلاب می‌‌شود بیان و راهکارهایی ارائه می‌‌دهند.

بخش دوم کتاب به نقاط عطف تاریخ ایران، از مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته است. این حوادث شامل نهضت مشروطه، دوران دیکتاتوری پهلوی اول و دوم، و دوران آغازین انقلاب می‌شود و سرفصل‌های مباحث مربوط به آن‌‌ها عبارتند از:

۱- منشأ، ماهیت، جریان‌شناسی، و علل انحراف نهضت مشروطه از اهداف اصیل خود، و نقش این انحراف در به ‌تعویق‌افتادن شکل‌گیری انقلاب اسلامی؛

۲- زمینه‌های ایجاد دولت‌های لائیک در جهان اسلام؛

۳- برخی حوادث عمده در دوران پهلوی اول؛

۴- بررسی برخی از اقدامات، حوادث و جریانات دوران پهلوی دوم، از جمله: تضعیف ارزش‌ها و باورهای اسلامی از سوی حکومت، چگونگی تقویت حوزه علمیه ازسوی علمای بزرگ، فاجعه مدرسه فیضیه، کاپیتولاسیون، قیام ۱۵ خرداد، اوج‌گیری انقلاب در سال ۵۷، فرار شاه، ورود امام خمینی(ره) و…؛

۵- (ملی‌گرایان)جریان‌شناسی گروه‌های منحرف فکری پیش و پس از انقلاب اسلامی مانند: مارکسیستها، منافقین، و منافقین نوین.

در بخش دوم کتاب با توجه به مطالبی که علامه(ره) بیان کردند، سیر تاریخی انقلاب اسلامی را نهضت مشروطه بیان کردند و در پی آن به شکل‌گیری نهضت ‌هایی که در ادامۀ آن به وقوع پیوست اشاره شده است و در ادامه به عوامل و موانعی که در پیش روی نهضت انقلاب مردم ایران قرار می گرفت اشاره نمودند.

 در مجموع می‌‌توان کتاب انقلاب اسلامی و ریشه های آن را کتابی جدید متناسب با نیازهای روز جامعه در موضوعات فرهنگی و اجتماعی نامید که با نگاهی نو دیدگاه‌‌های اسلامی را بررسی کرده است. علامه(ره) در این کتاب به‌خوبی به مفهوم انقلاب اشاره کردند و انقلاب اسلامی ایران را نمونۀ یک انقلاب واقعی در جهان نامیدند و در ادامه سیر تحول  انقلاب اسلامی و شکل‌گیری آن از زمان نهضت مشروطه تا سالروز پیروزی انقلاب اسلامی اشاره نمودند.

همچنین ایشان به خوبی آسیب‌‌هایی که در پیش انقلاب بوده، بیان‌‌کردند که غفلت از این ‌‌آسیب‌ها می‌‌تواند انقلاب را از مسیر واقعی‌‌ و مردمی خود خارج کند و ایشان به‌خوبی راه‌حل‌‌های متناسب با این آسیب‌‌ها بیان‌‌کردند.  علامه(ره) در این کتاب به تأثیراتی که انقلاب اسلامی در سطح جهان بوده اشاره‌‌کردند که این تأثیرات را ناشی از ریشه‌‌های انقلاب اسلامی می‌‌دانند.  لذا مطالعه این کتاب را به علاقمندان به مباحث فرهنگی و اجتماعی پژوهشگران حوزه انقلاب‌‌اسلامی توصیه می‌‌گردد.

کتاب فوق به‌همت حجت‌الاسلام آقای قاسم شبان‌نیا تدوین و نگارش یافته وتوسط انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در قطع وزیری و جلد شومیز ، با ۲۸۸ صفحه در تابستان ۱۳۸۶ به چاپ اول رسید و در سال ۱۳۹۷ چاپ دوازدهم آن منتشر شد.

* مصطفی شجاعیان؛ پژوهشگر فلسفه و کلام اسلامی

 

    بیشتر بخوانید:

    کاربست عرفان در اجتماع

    دین در بستر حکومت

    تبیین نسبت زیبایی و کمال

لینک کوتاه مطلب : http://fekrat.net/?p=6678