اشاعه سلبریتیسم و افزایش بحران هویت

باید توجه داشت که پدیده سلبریتیسم از آن جایی منشا گرفت که این قبیل افراد پا را فراتر از چارچوب‌های کاری خود گذاشته و در مورد هر موضوع و مسئله‌ای چه سیاسی و چه اقتصادی به دور از هر گونه تخصصی اظهار نظر کرده و حتی صاحب سبک و نظر شدند! آنها با این رویه حاشیه سازی‌های بسیاری را ایجاد کرده و حتی تا آنجا پیش رفتند که اکثریت مردم برای رای دادن چشم به دهان آنها دوختند و سپس با پشیمانی آن‌ها پشیمان از رای خود شدند! اما چنان بتی از سلبریتی‌ها در جامعه کنونی ما ساخته شده است که نه تنها خُرده‌ای بر این قبیل افراد گرفته نشد، بلکه آنها را «هنرمندان دغدغه مند» و «هنرمندان مردمی» لقب دادند.

پدیده سلبریتیسم از آن جایی منشا گرفت که این قبیل افراد پا را فراتر از چارچوب‌های کاری خود گذاشته و در مورد هر موضوع و مسئله‌ای چه سیاسی و چه اقتصادی به دور از هر گونه تخصصی اظهار نظر کرده و حتی صاحب سبک و نظر شدند!

قریب به یک دهه است که اصطلاح سلبریتیسم در جامعه ایرانی رواج پیدا کرده و بر مبنای آن، اشخاص معروف به یکی از الگوهای اصلی زندگی بسیاری از اقشار مختلف جامعه تبدیل می‌شوند. آن‌ها الگوی سبک زندگی، نوع پوشش و حتی چگونگی صحبت کردن در اجتماع می‌شوند. امروزه نمی‌توان چشم بر روی پدیده نو ظهور اجتماعی «سلبریتیسم» یا افراد مشهور بست، چرا که این پدیده واقعیتی غیر قابل انکار با حواشی و بازخوردهای بسیار گسترده است. به بیان دیگر، از آنجایی که افراد مشهور از چهره‌ای محبوب در جامعه برخوردار هستند، معمولاً عموم مردم تمایل دارند که آنها را به عنوان دوستان خود «شخصی سازی» (تقلید) کنند و نسبت به همه جنبه‌های شخصی زندگی خود اعم از امور شخصی آنها گرفته تا موارد کم اهمیت همچون لباسی که می‌پوشند، نوع و سبک صحبت کردن، نوع لوازم آرایشی که استفاده می‌کنند، مکان‌هایی که بازدید می‌کنند و… کنجکاو می‌شوند و با استفاده از انواع شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های آنلاین به نمونه برداری می‌پردازند.


ظهور پدیده سلبریتیسم یا افراد مشهور

از ظهور و تسلط سایت‌ها و رسانه‌های اجتماعی مانند فیس بوک و اینستاگرام ، بزرگ نمایی و تجلیل از افراد مشهور همچون ورزشکاران، مانکن‌ها، بازیگران و خواننده‌ها رواج بسیاری یافت. این روند تا آنجا پیش رفت که انجمن روانشناسی انگلیس اعلام کرد؛ متخصصان هشدار داده‌اند که جوانان با مشاده تصاویری که در آن از اندام افراد تجلیل می‌شود، استقبال می‌کنند اما تدریجا با قیاس خود و این تصاویر اعتماد به نفس خویش را از دست داده و دچار آسیب‌های روحی بسیاری می‌شوند چرا که همگان امکان تقلید از این افراد را نداشته، بنابراین در جمع دوستان و هم سالان مورد تمسخر قرار می‌گیرند.


اشاعه سلبریتیسم و افزایش بحران هویت

باید توجه داشت که پدیده سلبریتیسم از آن جایی منشا گرفت که این قبیل افراد پا را فراتر از چارچوب‌های کاری خود گذاشته و در مورد هر موضوع و مسئله‌ای چه سیاسی و چه اقتصادی به دور از هر گونه تخصصی اظهار نظر کرده و حتی صاحب سبک و نظر شدند! آنها با این رویه حاشیه سازی‌های بسیاری را ایجاد کرده و حتی تا آنجا پیش رفتند که اکثریت مردم برای رای دادن چشم به دهان آنها دوختند و سپس با پشیمانی آن‌ها پشیمان از رای خود شدند! اما چنان بتی از سلبریتی‌ها در جامعه کنونی ما ساخته شده است که نه تنها خُرده‌ای بر این قبیل افراد گرفته نشد، بلکه آنها را «هنرمندان دغدغه مند» و «هنرمندان مردمی» لقب دادند.
سلبریتی‌ها با روی کار آمدن شبکه اجتماعی اینستاگرام، وارد مرحله جدیدی از شهرت شدند چرا که این فضا، جولان گاهی وسیع و لایتناهی برای موج سواری این قبیل افراد محسوب می‌شود. البته منطقی است که قرار گرفتن افراد به طور مداوم در برابر فرهنگی مشهور و حتی نامتعارف به طرق منفی بر هویت اقشار مختلف جامعه، به ویژه جوانان تأثیر سوء می‌گذارد. این روند حتی ممکن است بر سلامت روحی و روانی، نوع جامعه پذیری و حتی سطح رضایتمندی از رفاه افراد نیز تأثیرات سوء گسترده‌ای بگذارد، اما اینکه چگونه این اتفاق می‌افتد و تا چه حد پیچیده است موضوعی دیگری است.

بنا به اهمیت موضوع، باید راه‌هایی انتخاب کنیم که انواع رسانه‌ها، به ویژه رسانه ملی برای ارائه صدا و تصاویر سلبریتی‌ها چهارچوب و قوانین ویژه‌ای را در نظر بگیرد تا از تقلید بی چون چرای افراد جامعه از این قبیل اشخاص جلوگیری کند. کسانی که رفتارشان خارج از این قوانین قرار می‌گیرد با دشواری و محدودیت‌های شغلی روبرو خواهند شد.

جوانان ممکن است از طریق افراد مشهور و با صحبت کردن در مورد آنها با همسالان خود، هویت واقعی خود را تغییر و حتی به مخاطره اندازند. پروژه Celeb Youth در انگلستان نمونه‌ای عالی از تحقیقات دانشگاهی مورد نیاز در زمینه شهرت و هویت اقشار مختلف جامعه و تاثیر پذیری آن‌ها از سلبریتی‌ها محسوب می‌شود. این مرکز به بررسی تأثیر افراد مشهور در ساخت آرمان‌ها و تغییر در سبک زندگی جوانان پرداخته است که نتیجه آن گواه از تقلید بی چون و چرای جوانان و نوجوانان از این قشر خاص جامعه بدون در نظر گرفتن هویت و شخصیت واقعی خود است.

سلبریتیسم و سبک زندگی لاکچری

سلبریتی‌ها با روی کار آمدن شبکه اجتماعی اینستاگرام، وارد مرحله جدیدی از شهرت شدند چرا که این فضا، جولان گاهی وسیع و لایتناهی برای موج سواری این قبیل افراد محسوب می‌شود. سلبریتی‌ها با راه اندازی صفحات مختص به خود عقاید، آرمان ها و حتی سبک زندگی و نوع پوشش خود را در این صفحات به نمایش می‌گذارند. اکثر آنها به صورت روزانه تصاویر و کلیپ‌هایی از زندگی شخصی خود را به اشتراک می‌گذارند که گواه زندگی خاص و لاکچری آنها است و با این روند، اشاعه دهنده سبک زندگی لوکس و لاکچری در جامعه هستند یا به عبارتی دیگر، به افراد جامعه القا می‌کنند که زندگی شما نیز باید اینچنین باشد! اتومبیل‌های گران قیمت، خانه‌های لوکس، مسافرت‌های خارج از کشور و حتی جشن تولدهای خاص و پُر هزینه تنها گوشه و نمونه‌هایی که این نوع زندگی سلبریتی‌ها محسوب می‌شود.

این در حالی است که اوضاع معیشتی کنونی در جامعه ایرانی، شرایط مطلوب و مناسبی ندارد و اکثریت مردم با مشکلات مالی و فشارهای اقتصادی همراه شده‌اند و بی‌شک، به رُخ کشیدن این نوع از سبک زندگی، جز احساس یأس، ناامیدی و پوچی عایدی دیگری دیگر برای عموم مردم نخواهد داشت.

امروزه باید این مهم را پذیرفت که سلبریتی‌ها در جامعه کنونی ما به مراجع تقلیدی تبدیل شده‌اند که بسیاری از اقشار مختلف جامعه، به ویژه جوانان از آن ها تقلید می‌کنند و سعی بر شبیه سازی خود نسبت به آنها دارند. اما به راستی چرا جامعه ما به این سمت و سو کشیده شده است که اکثر جوانان به جای تقلید از افراد نخبه و شایسته، بی چون و چرا از سلبریتی‌هایی که گاهاً رفتار و عقایدشان مخالف و مغایر فرهنگ اصیل ایرانی است پیروی می‌کنند؟! بی تردید این موضوع مستلزم جامعه شناسی و ریشه یابی خاصی است تا در کمترین زمان ممکن به آن رسیدگی و در رفع آن تلاش شود چرا که در غیر این صورت شاهد متزلزل شدن پایه‌های فرهنگ و هویت اصیل ایران اسلامی خواهیم بود که جبران تبعات آن غیر ممکن خواهد بود.

لینک کوتاه مطلب : https://fekrat.net/?p=3829