چرخی در خبرگزاری‌ها- 4

تبیین شاخصه‌ها و مؤلفه‌های فرهنگ اربعینی؛ ضرورتی انکارناپذیر در حوزه فکر و اندیشه

مهم‌ترین اخبار، مصاحبه‌ها و گزارش‌های سرویس‌های اندیشه خبرگزاری‌های مختلف کشور را به صورت اجمالی و سریع بازخوانی خواهیم کرد.

به گزارش سایت «فکرت، رسانه اندیشه و آگاهی» پس از وقفه ای دو هفته ای به جهت سفر عتبات عالیات و زیارت اربعین حسینی، فرصتی دست داد تا بار دیگر نیم‌نگاهی بیندازیم به سرویس اندیشه خبرگزاری‌های کشور تا مهم‌ترین مطالب و محتواهای انعکاس یافته در آن‌ها را به طور خلاصه با شما مخاطبان عزیز و همراه به اشتراک بگذاریم.

خبرگزاری ایرنا

خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) گزارشی از نشست «اربعین و تمدن نوین اسلامی» را در خروجی خود قرار داده که اخیراً در کربلای معلی برگزار شده است.

حجت‌الاسلام سیدمهدی میرباقری، عضو مجلس خبرگان رهبری و استاد حوزه و دانشگاه طی سخنانی در همین نشست با تأکید بر اینکه برای داشتن یک تمدن معنوی به یک رؤیا و نگاه آرمانی نیاز داریم، اظهارداشت: «این نگاه آرمانی باید با مطالبات فکری بشر هماهنگ باشد. برای حرکت دادن بشر به سوی این تمدن به ایمان و داده‌های انگیزشی در مقیاس همان رؤیا، عقلانیت بنیادین و فلسفی و عقلانیت راهبردی و کاربردی نیاز است. تمدن‌های مادی هم که می‌توانند کاری را پیش ببرند، معمولاً از این‌گونه لایه‌های ایدئولوژیک و ساخت فلسفی به سمت یک آرمان‌شهر و رؤیا برخوردار بوده‌اند البته بخشی از آنها با ناکامی، رؤیای خود را تغییر داده‌اند؛ مانند آنچه در آمریکا اتفاق افتاده است.

وی همچنین با اشاره به این که آنچه در دنیای اسلامی می‌بینیم، رؤیای عصر ظهور است، افزود: «ظهور، حقیقتی فراتمدنی است؛ جهان دیگری است که مختصات خاص خودش را دارد و از جنس حیات‌الاخره است»

این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه، تمدن‌های مادی را بازار مکاره‌ای دانست که می‌خواهد انسان را از راه انبیا دور کند و گفت: «فرهنگی که می‌خواهد یک امت بسازد، باید ساز و کار مقابله با رقیب را داشته باشد. بنابراین در مقابل آنچه که در برابر امت اسلام شکل گرفته، امامی لازم است که فضا را از فرهنگ بت‌پرستی تطهیر کند و قواعد امت را ارتقا دهد… متأسفانه گردشگری جهانی در خدمت فرهنگ مادی است. در برخی از دولت‌های ما هم شرایط به‌گونه‌ای شد که سفر به برخی از اماکن غربی برای شهروندان ما مجانی تمام می‌شد بلکه درآمدی هم برای مسافران داشت. اینها برای فریفتگی، تحقیر و استحاله فرهنگی است. آنچه در ساحت امت اسلامی به آن نیاز داریم، هجرت برای زیارت است، برای رحل از دنیای مادی است. در کشورهای اسلامی همچون ترکیه، لبنان، عراق و ایران تلاش می‌شود غرب‌گرایانی که تمدن مادی را قبول دارند و می‌خواهند پوششی اسلامی به آن دهند، تقویت شوند. در برابر این جریان ما باید تمدن اسلامی خود را بسازیم که ایده رهبر بزرگوار انقلاب اسلامی است.»

خبرگزاری حوزه

خبرگزاری حوزه در سرویس دین و اندیشه خود، مطلبی کار کرده از سلسله گفتارهای استاد محسن قرائتی در تفسیر آیات نورانی قرآن کریم با عنوان «راه‌های رشد و ترقی معنوی» که در بخشی از آن می خوانیم: «در آیه ۱۹۴ سوره آل عمران، خداوند متعال مسیر رشد خردمندان و اولوالالباب را این‌گونه ترسیم می‌کند: یاد خدا، فکر، رسیدن به حکمت، تسلیم انبیا شدن، استغفار، خوب مردن، در انتظار الطاف الهی و نجات از رسوایی و خواری.

در آیات قبل ایمان خردمندان به خداوند و قیامت مطرح بود و در این آیه ایمان به نبوّت نیز مطرح شده است. «ما وعدتنا علی رسلک»

تکرار «ربّنا» در سخنان اولوالالباب، نشان شیفتگی آنان به ربوبیّت الهی است. اولوالالباب، هم عزّت دنیا را می خواهند و هم عزّت آخرت را.

جمله‌ی «آتنا ما وعدتنا علی رسلک» مربوط به دنیاست که خداوند وعده نصرت به اهل حقّ داده است: «انّا لننصر رسلنا» وجمله‌ی «و لاتخزنا» مربوط به عزّت در آخرت است.»

در مقاله‌ای دیگر از همین خبرگزاری با عنوان «کشته اشک در زیارت اربعین به چه معناست؟» می‌خوانیم: «العبرات از عبره است یعنی گریه‌ای که از سینه بیرون آید و کنایه از کسی است که با یادآوری مطلب و یا شخصی بغض گلویش را می‌گیرد و چشمانش اشک‌آلود می‌شود و مراد از این‌که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ کشته شده اشک‌هاست، به این است که هر کس امام حسین و واقعه عاشورا را یاد کند، چشمانش اشک‌آلود می‌گردد.»

شهیدی که هم یادش گریه‌آور است و هم اشک ریختن در سوگ او ثواب دارد و موجب احیای اهداف عاشورا می‌شود و امامان ـ علیهم‌السلام ـ نیز توصیه فراوان بر عزاداری و گریستن بر مصیبت‌های آن حضرت داشته‌اند. امام حسین(ع) می‌فرمایند: من کشته شده اشک‌هایم. و باز فرمود: من کشته شده اشکم و هیچ مومنی مرا یاد نمی‌کند مگر آن که گریه کرده و بغض، گلویش را بگیرد و اشک در چشمانش می‌آید و امام صادق(ع) فرمود: کشته اشک یعنی هیچ مومنی او را یاد نمی‌کند مگر گریه کند.

بنابراین مراد از کشته شده اشک‌ها یعنی امام حسین(ع) به خاطر اهداف بزرگ و متعالی که داشتند و عده‌ای نگذاشتند این اهداف در جامعه عملی شود و آن حضرت را شهید کردند. بر ملت‌های آزاده چنان این غم و اندوه سنگین است که هماره بر آن حضرت اشک می‌ریزند و حسین(ع) کشته شده‌ای است که اشک‌ها در یاد او سرازیر است.»

خبرگزاری مهر

با توجه به حال و هوای اربعینی در ایران اسلامی و دیگر بلاد شیعی، خبرگزاری مهر نیز در گفتگو با حجت‌الاسلام امیرعلی حسنلو، استاد سطوح عالی حوزه و مدیر گروه تاریخ و سیره مرکز مطالعات و پاسخگویی به ‏شبهات حوزه‌های علمیه به تبیین نقش زیارت اربعین در احیای مؤلفه‌های سیاسی- اجتماعی شیعه پرداخته است.

این استاد حوزه و دانشگاه در بخشی از این مصاحبه بیان داشته است: «اربعین، گرچه تجدید حزن و اندوه آل‏‌اللّه‏ است و فصل گریستن بر شهدای مظلوم عترت مصطفی(ص) محسوب می‌شود و بهار اشک ریختن بر خاک پاک شهیدان نینواست، ولی یادآور شور عاشورا و حماسه حسینی و ظلم‏ ستیزی مکتب کربلاست. ما سال‏هاست که با اربعین، پیوند «خون و گریه» داریم. قرن‏هاست که اربعین را شکستن دوباره بغض عاشورا در حنجره مظلومیت می‌شناسیم و شکفتن مجدد غنچه غم بر شاخه دل‏مان می‌دانیم. ولی از یاد نخواهیم برد که تاریخ پر از حماسه ما و برگ‌های سبز انقلاب سرخ ما، سراسر «اربعین در اربعین» بود. امروز هم آموزش‌های عاشورا و اربعین در گوش دل و ژرفای جان‏مان جاری است. میثاق‌مان با اربعین ناگسستنی است. باشد که «اربعین» ها را تداوم «حرکت عاشورا» بشناسیم و این‌گونه از آن تفسیر کنیم و این‌گونه معرفی نمائیم… اگر شیعه و امت اسلام و هر وجدان بیداری را به گرامیداشت چهلمین روز درگذشت آن روز بی‌نظیر فرمان داده‌اند و به «زیارت اربعین» سفارش کرده‌‏اند، برای آن است که آن مطلع‌الفجر عزت و آزادگی و شرف انسان و انسانیت فراموش نشود و آن «صبح روشن» در غربت و نسیان فراز و فرود تاریخ قرار نگیرد. پس اربعین نقش تعیین‌کننده در زنده‌داشت مؤلفه‌ها و آرمان‌های حسینی دارد؛ اربعین یعنی تجدید عهد با عاشورا و حسین و لبیک به ندای هل من ناصر ینصرنی حسین که نوای آن گوش تاریخ را پر کرده است.»

این رسانه همچنین به انتشار دو کتاب «بی‌آرام» و «روزهای پیامبری» به همت انتشارات سوره مهر و در آستانه هفته دفاع مقدس واکنش نشان داده و درباره آن‌ها نگاشته است: ««بی آرام» درباره شهید اسماعیل فرجوانی از شهدای معروف خوزستان است که در عملیات‌های مختلفی در دوران دفاع مقدس حضور داشته و پس از هشت بار مجروحیت، در سن ۲۴ سالگی به شهادت می‌رسد. این شهید از جمله شهدای خاص دفاع مقدس در خوزستان به شمار می‌رود.

موضوع کتاب «روزهای پیامبری» نیز درباره غلامحسن حدادزادگان است که باید پیکر شهدا را با آمبولانس جابه‌جا کند و از طرفی در دوران کودکی ترس بسیاری از جنازه و جسد داشته است. در ادامه این کتاب شاهد روایت‌های جذاب او از پیام‌رسانی خبر شهادت رزمندگان به خانواده‌هایشان هستیم که در این میان خاطرات تلخ و شیرین ماجرا مخاطب را شگفت‌زده می‌کند.»

باشگاه خبرنگاران جوان

این رسانه‌ی وابسته به صداوسیما در مطلبی با عنوان «سیر تاریخی سوگواری اباعبدالله‌الحسین(ع)» که در واقع حاصل مصاحبه با حجت‌الاسلام بهاری از محققین و کارشناسان فرهنگی و تاریخی است، آورده است: «سنت عزاداری امام حسین(ع) پس از واقعه عاشورا در دوره امام سجاد(ع) پایه‌گذاری شد و بعدها در دوره امام باقر(ع) ادامه داده شد. در دوره امام صادق(ع) که تقریباً نیم قرن از حادثه کربلا گذشته بود، جامعه یک دگرگونی گسترده ای پیدا کرده بود به طوری که تقریباً در آن دوره به صورت طولانی توصیه‌های بسیاری رخ داد.

امام صادق(ع) در آن دوره دیگران را به گریه برای امام حسین(ع)، ذکر مصیبت برای اباعبدالله، یاد امام در ذهن از جمله در هنگام نوشیدن آب و سلام بر حسین گفتن، ترغیب به شرکت در مراسم عزاداری و برپایی مجالس، تشویق شعرا به سرودن و تبیین واقعه عاشورا، مرثیه‌خوانی، خواندن ذاکرین در حضور خود ایشان توصیه می‌کردند. شاید بتوانیم بگوییم در دوره امام صادق(ع) فرهنگ عاشورایی به طور کامل مطرح شد. همچنین ترویج این مسائل در دوره امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بیشتر از دوره‌های دیگر بود.

لباس عزا پوشیدن و در سوگ نشستن از دوره امام صادق(ع) گسترش پیدا کرد. این موضوع در دوره‌های بعدی هم گسترش یافت به طوری که حتی امام رضا(ع) فرمود: هر مصیبتی بر شما وارد شد و خواستید گریه کنید بر حسین گریه کنید. جریان کربلا آن‌قدر تاثیر گذار بود که در دوره امام هادی(ع)، حرم امام حسین (ع) را تخریب کردند و اما مردم دست از زیارت و گریه نکشیدند و روز به روز این افراد و محبان افزایش یافتند.»

خبرگزاری تسنیم

خبرگزاری تسنیم در باب تبیین مؤلفه‌ها و شاخصه‌های فرهنگ و سبک زندگی اربعینی به سراغ یک جامعه‌شناس رفته است.

«وحید شالچی» در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به اینکه به اربعین می‌توان از منظرهای مختلف نگاه کرد، بیان داشته است: «یک بعد مهمی که اربعین دارد، وجه بازگشتی آن است، به این معنا که اربعین، بازگشت امت به امام حسین علیه‌السلام است. بازگشت به اهل بیت و بازگشت به اسلام بدون تحریف است. بازگشت به اسلامی که نابرابری طبقاتی و اشرافیت آن را تهدید نکرده است؛ بازگشتی که فتوحات و روح فتوحات، آن را از روح انسانی، روح اخلاقی و روح ایمانی خودش جدا نکرده است؛ اعتراض به اشرافیت و اعتراض به تحریف و نابرابری‌هایی که جهان اسلام را فرا گرفته بود. اربعین را از این جهت‌هایی که گفته شد، می‌توان بازگشت به ارزش‌هایی دانست که پیامبر صلی الله علیه و آله به آن جهت مبعوث شد.»

این استاد دانشگاه همچنین افزوده است: «اربعین امری است که هر سال تکرار می‌شود و با این تکرارِ خودش گویی ما را به‌سوی بازگشت به جنبه‌های ایمانی و اخلاقی و نیز رابطه‌ی صحیح انسان با خداوند فرا می‌خواند. اربعین روح اخوت و برادری را مقابل فخرفروشی و تبعیض ایجاد می‌کند. یکی از ویژگی‌های آیین اربعین همین روحیه‌ای است که اخوت، جدای از قومیت و طبقه و تفاوت‌های سیاسی به وجود می‌آورد. اینها همان پیام اربعین است که باید آن را بزرگ داشت، حفظ کرد و از تحریفش جلوگیری کرد.»

خبرگزاری فارس

خبرگزاری فارس نیز در حال و هوای اربعین و ماه صفر، گفت‌و‌گویی جذاب داشته با سهیل اسعد، مبلّغ آرژانتینی دین مبین اسلام و مکتب اهل بیت(ع) که چندی است به‌عنوان مجری و کارشناس در برنامه‌های صداوسیما نیز حضور نسبتاً پررنگی دارد.

وی در این مصاحبه در راستای تبیین رابطه مهدویت و اربعین حسینی می‌گوید: «شاخصه‌های زیادی وجود دارد که مهدویت را با اربعین گره زده است، اما من می‌خواهم چندتا از اصلی‌ترینِ این شاخصه‌ها را بیان کنم. اول آن که مهدویت به عنوان یک منظومه ایدئولوژیک احتیاج به یک واقعیت عینی دارد که آن ویژگی‌های ایدئولوژیک را دارا باشد. قیام امام حسین از لحاظ معرفتی برای تحقق آرمان‌های اسلام است و مهدویت تجسم آن آرمان‌ها در قالب یک حکومت عدل الهی است. به تعبیری قیام سیدالشهداء مقدمه تحقق آرمان اسلامی است و مهدویت ذی‌مقدمه آن. مهدویت غایت اسلام است و گردهمایی اربعین راه رسیدن به آن آرمان و غایت نهایی است.

شاخصه دوم مربوط به امت اسلامی می‌شود، امت اسلام، یکی از اصلی‌ترین شاخصه‌های منظومه معرفتی و ایدئولوژیک مهدویت است. چون حکومت عدل الهی قرار است بر مردم اعمال شود و این مردم همان «امت» هستند. گردهمایی اربعین این ویژگی را دارد تا با جمع کردن خیل کثیری از مردم در زمان و مکان واحد راه آن‌ها و غایت ایشان را نشان دهد که این هدف چیزی جز گشتن به دور ولی معصوم نیست. یعنی استقبال از امام حسین در اربعین استقبال از حضرت حجت است. اربعین تجلی ارتباط «امام» و «امت اسلامی» است، موضوعاتی که ما از لحاظ نظری دائما بر آن تأکید داریم نظیر اطاعت از امام و مودت او، در اربعین متجلی و متبلور می‌شود و این ارادت و ارتباط عملی پیروان اهل‌بیت با حضرات، قلب تشیع است.»

لینک کوتاه مطلب : https://fekrat.net/?p=11210