روابط متعالی انسان‌‎ها هسته اصلی تمدن اسلامی

هسته اصلی در بافت تمدن اسلامی، روابط متعالی انسان است. در تمدنی که خداوند به دست صالحان می‌سازد نظام روابط چهارگانه انسان با خدا، محیط زیست، دشمنان خدا و دوستان خدا سامان می‌یابد.

«فکرت، رسانه اندیشه و آگاهی»؛ هسته اصلی در بافت تمدن اسلامی، روابط متعالی انسان‎ها است. در تمدنی که خداوند به دست صالحان می‌سازد نظام روابط چهارگانه انسان با خدا، محیط زیست، دشمنان خدا و دوستان خدا سامان می‌یابد. رابطه بندگی با خدا، سازگاری با محیط زیست، دشمنی با دشمنان خدا و برادری با مومنین، چهار عنصر اصلی نظام روابط انسان در تمدن اسلامی است. تمدن اسلامی روابط درون جامعه دینی را به برادری تبدیل می‌کند. قرآن کریم در یک آیه کوتاه، سیر حرکت اجتماعی صدر اسلام را حرکت از دشمنی به برادری معرفی می‌کند.
«واذکروا اذکنتم اعداءا فالف بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا» به یاد آورید زمانی که با هم دشمن بودید پس خداوند دل‌های شما را به هم نزدیک ساخت در نتیجه با یکدیگر برادر شدید.
تمدن اسلامی روابط درونی جامعه انسانی را از دشمنی  به سوی برادری سوق می‌دهد.
در نقطه مقابل تمدن اسلامی، تمدن مادی و شیطانی است که به فساد روابط انسانی می‌انجامد و با هلاک حرث و نسل زندگی را به رنجی دائمی برای مردمان خود تبدیل می‌سازد. در تمدن مادی روابط انسانی به آتش کشیده می‌شود.حتی انسانی‌ترین مفاهیم مانند فرزندی و پدر ومادری معنای خود را از دست می‌دهد.مفاهیمی که در میان حیوانات نیز محترم است اما در تمدن مادی با شعله های فردگرایی و لذت‌جویی سوزانده می‌شود.پشت ظاهر فریبنده و جذاب تمدن غرب، انبوهی از ویرانه‌های روابط انسانی است.
پیاده روی اربعین با سخاوت کریمانه مردمان عراق و میزبانی شایسته از میهمانان حسین به یک رستاخیز در مفاهیم حیات اجتماعی انسان تبدیل شده است.در تابلوی اربعین می‌توان تصویری کوچک از حیات طیبه موعود در اسلام را به نظاره نشست.
اربعین در سطح جهانی، یک تحدی و هجوم سهمگین بر فلسفه‌های بافتنی در تمدن مادی غرب است و تصویری زیباتر از انسان و زندگی را پیش روی مظلومان ساکن در چنین تمدنی قرار می‌دهد.
حال و روز ساکنان تمدن غرب، شبیه مردم شهر یثرب است خسته از جنگ، بی‌رحمی، بی‌عدالتی، نسل‌کشی و هزاران بلای دیگر!
یثرب قتلگاه روابط انسانی بود؛ اما با پذیرش پیامبر و اصلاح روابط انسانی از دشمنی به برادری رسید و به مدینه الرسول تبدیل شد. سرنوشتی که روزی تمدن غرب را نیز به سوی اسلام خواهد کشاند و حقیقت دین چون آبی زلال کام تشنه آنان را سیراب خواهد کرد.
ارزش پیام اربعین برای کسانی بهتر روشن می‌شود که همانند دوران جاهلیت در شکننده‌ترین سطح روابط انسانی زندگی می‌کنند. چنین ستم کشیدگانی بهتر و بیشتر پیام مهربانی و حیات زیبای انسانی که در اربعین جلوه می‌کند را درک می‌کنند. اینان چون تشنگان خشکیده لبی هستند که از دور دریای از آب زلال را نظاره می‌کنند. بخشی مهمی از بار صدور انقلاب اسلامی و آرمان شهیدان در سطح جهانی از طریق پیاده‌روی اربعین برآورده می‌شود.
درک این حقیقت، ضرورت شکل‌گیری خوانشی فرامذهبی از اربعین در ذهن اندیشمندان و رسانه‌های انقلابی را ایجاب می‌کند.
به لحاظ گفتمانی و اندیشه‌ای جریان اربعین پدیده‌ای شبیه اصل انقلاب اسلامی است. این اندیشه امتداد نگاه دینی ناب امام خمینی(ره) و شهیدان است.
پیام اربعین بازسازی جامعه اسلامی و اصلاح روابط درون جامعه مومنین برای زمینه‌سازی ظهور است و از سوی دیگر در سطح جهانی پیامی حیات بخش و امیدآفرین برای زندگی است.
ضعف شناختی و معرفتی نسبت به پدیده‌های بزرگ الهی مانند اربعین موجب سستی در تحلیل و کاستی در تبیین و خمودگی در عمل می‌شود.
اربعین پنجره‌ای باز به سوی حیات طیبه است که از آن نسیم خوش مهر خداوند به سوی ساکنان شوره زار تمدن غرب می‌وزد. بدون شک عاشورا و گفتمان سیدالشهداء زمینه‌ساز اصلی ظهور است و اربعین بهترین موسم آن شده است.

*سیدعبدالله هاشمی، استاد حوزه علمیه قم

لینک کوتاه مطلب : https://fekrat.net/?p=15206