فکرت | تاکشو | تاک‌شوی توسعه «ایران نوین»

فصل یک

ماتریکس توسعه‌زدگی

تاک‌شوی توسعه «ایران نوین»

فصل اول ؛ شش قسمت

با حضور

دکتر جعفر خیرخواهان /
دکتر احسان فرزانه /
دکتر محمدتقی چاووشی /
حجت الاسلام و المسلمین دکتر امیر آقاجانلو /
دکتر سیدمحمد بهشتی شیرازی

سال‌هاست که در هزارتوی نسخه‌های وارداتی و سرابِ پیشرفت‌های عاریتی گم شده‌ایم. فصل اول تاک‌شوی «توسعه ایران نوین»، یک شورش فکری علیه این دور باطل و دعوتی جسورانه برای خروج از «ماتریکس توسعه‌زدگی» است. ما در این فصل، به جای تکرار مرثیه‌های کلیشه‌ای برای عقب‌ماندگی، تیغ نقد را برداشته‌ایم تا حجاب از چهره‌ی بزک‌کرده‌ی تقلید برداریم و بپرسیم: چرا ذهنِ توسعه‌زده‌ی ما، خود به بزرگ‌ترین مانعِ پیشرفت تبدیل شده است؟ این فصل، خط بطلانی است بر تحلیل‌های سترون و کپی‌برداری‌شده‌ای که دهه‌هاست چرخ اقتصاد و فرهنگ ما را در گلاب‌لایه‌های خودآباختگی متوقف کرده‌اند.

این مسیرِ ساختارشکنانه، سفری است پرالتهاب از انتزاعِ مفاهیم تا عینیتِ میدان. در این شش پرده‌ی گفت‌وگو، ابتدا با واکاویِ بی‌پرده‌ی اقتصاد سیاسی (دکتر خیرخواهان)، ریشه‌های ساختاریِ چالش‌ها را شخم می‌زنیم و سپس با بازخوانی «فلسفه و انسان ایرانی» (دکتر چاووشی)، به سراغ سوژه‌ی اصلی می‌رویم تا ببینیم انسانِ این جغرافیا در کجای معادله‌ی توسعه ایستاده است. در ادامه، در برابرِ توسعه‌گراییِ وارداتی، مفهومِ اصیل و بومیِ «آبادانی» را روی میز می‌گذاریم (دکتر محمد بهشتی) و با نگاهی آسیب‌شناسانه به تاریخِ انحطاط (دکتر رحمانیان)، توهماتِ جریان‌های روشنفکری درباره‌ی علل عقب‌ماندگی را به چالش می‌کشیم.

اما این واکاوی انتقادی در آسمانِ نظریه‌ها متوقف نمی‌شود. با کالبدشکافیِ نسبتِ روشنفکری و توسعه‌زدگی (محمد سالاری و روزبهانی) نشان می‌دهیم که چگونه یک ذهنیتِ مقلد می‌تواند چرخ‌دنده‌های پیشرفت را قفل کند. در نهایت، با فرود به میدانِ عمل و بررسی موانع ساختاریِ تولید (دکتر ایزدخواه)، عینی‌ترین و عملیاتی‌ترین خاکریزِ پیشرفت در اقتصاد ایران را هدف قرار می‌دهیم. فصل اول «توسعه ایران نوین»، پایانِ انفعال و آغازِ جست‌وجوی راهکاری برآمده از اعماقِ واقعیت، هویت و اقتضائاتِ زیست‌بومِ ایرانِ ماست؛ روایتی برای آنان که از کلیشه‌ها خسته‌اند و به دنبالِ طرحی نو می‌گردند.