ویژههای فکرت
مجموعه فکرت درصدد است، مسائل روزِ حوزه اندیشه را با نگاهی جدید و در قالبهای متنوع رسانهای به تصویر بکشد.
در روزگاری که چرخدندههای سنگین و بیرحم تجدد، با شتابی سرسامآور در حال بلعیدن اصالتها و همسانسازی فرهنگهاست، سخن گفتن از «هویت» به مثابه جستوجوی چشمهای زلال در قلب کویری تفتیده است. عصر حاضر، عصر تسخیر خاموش هویتهاست؛ دورانی که امپراتوریهای رسانهای و اتاقهای فکر نظام سرمایهداری، با بزک کردن مفاهیم و مصادره واژهها، تلاش میکنند تا تعریفی تقلیلیافته، مصرفزده و سطحی از انسان، و به طور خاص از «زن» و «دختر» ارائه دهند. در این بازار شام روایتهای جعلی، دختر بودن در کشاکش الگوهای وارداتی و هیاهوی جهان مدرن، نیازمند یک لنگرگاه امن معرفتی است تا در طوفان تحریفها گم نشود. درست در همین نقطه است که تقویم دلهای ما، با رسیدن به نخستین روز از ماه ذیالقعده، دریچهای از نور و آگاهی را به روی منظومه فکری و عاطفی جامعه میگشاید؛ روزی که به یمن ولادت باسعادت کریمه اهلبیت، حضرت فاطمه معصومه (سلاماللهعلیها)، به نام «روز دختر» مزین شده است. این نامگذاری، نه یک تقارن تقویمی ساده، بلکه یک مانیفست عمیق فرهنگی و تمدنی است که میخواهد در برابر هجمه بیامان بیهویتی، پرچم «شکوه دخترانه» را بر افراشته نگاه دارد.
برای فهم دقیق این شکوه، باید از پوستههای ظاهری و کلیشههای رایج عبور کرد و به عمق اقیانوس معارف اهلبیت (علیهمالسلام) غوطه خورد. در هندسه معرفتی اسلام، دختر بودن نه یک جنسیت صرف، بلکه تجلی اتمّ و اکمل اسامی جمالیه خداوند است.
دختر، تفسیر لطیف پروردگار بر روی زمین و شمیم بهشتی است که در کالبد هستی دمیده میشود. پیامبر اعظم (صلیاللهعلیهوآله) که خود پایهگذار بزرگترین انقلاب فرهنگی در عصر جاهلیت دخترکُش بود، با بوسه بر دستان دخترش، خط بطلانی بر تمام معادلات تاریک زمانه کشید و نشان داد که دختر، ریحانهای است که شالوده و قوام عاطفی و اخلاقی یک جامعه به حضور پرطراوت او بستگی دارد. اما این لطافت روحنواز، هرگز به معنای انفعال، ضعف و یا حاشیهنشینی نیست. تاریخ پرفراز و نشیب اسلام، سرشار از حضور دخترانی است که با ارادههای پولادین خویش، مسیر تاریخ را تغییر دادهاند و حضرت فاطمه معصومه(س)، یکی از درخشانترین این ستارگان راهنماست.
ولادت این بانوی مکرمه در خانه امام موسی بن جعفر (علیهالسلام)، تنها طلوع یک ستاره در آسمان ولایت نبود، بلکه آغازگر یک جریان مستمر تاریخی بود که تا به امروز، نبض معنوی ایران اسلامی را در دست دارد. وقتی به زندگانی کوتاه اما پربار حضرت معصومه(س) نگاه میکنیم، با دختری مواجه میشویم که در عالیترین سطوح علمی، عرفانی و اجتماعی زمان خویش ایستاده است. او که پروردهی دامان عصمت و خواهر تنی خورشید طوس است، در غیاب پدر در بند و برادر در تبعیدش، رسالت سنگین تبیین معارف و دفاع از حریم ولایت را بر دوش میکشد. در دورانی که خفقان عباسی سایه شوم خود را بر جهان اسلام گسترده بود، این دختر جوان با درکی عمیق از شرایط زمانه و با شجاعتی بینظیر، دست به هجرتی تاریخساز میزند. هجرت او از مدینه به سوی مرو، یک سفر ساده و عاطفی برای دیدار برادر نبود؛ این یک حرکت کاملاً استراتژیک، زینبگونه و کنشگرانه برای رسوا کردن چهره تزویر مأمون و تثبیت جایگاه امامت بود.
همین حرکت عظیم است که تصویر دختر مسلمان را در آینه تاریخ، از یک موجود منفعل و محصور در پستوی خانهها، به یک «انسان تمدنساز» ارتقا میدهد. دختری که با قدمهای استوارش، جغرافیای معنوی ایران را برای همیشه دگرگون کرد و با توقف در قم، بذر حوزههای علمیه و پایگاههای نشر معارف شیعی را در دل این خاک پاک کاشت. امروز، اگر قم خاستگاه انقلاب اسلامی و مرجعیت فکری جهان تشیع است، همه و همه از برکت قدمهای دختری است که ثابت کرد لطافت زنانه، آنگاه که با صلابت ایمانی و حیا گره بخورد، میتواند کوهها را جابهجا کند و تاریخ را به تسخیر اراده خویش درآورد.
این الگوی بیبدیل، در عصر حاضر که بحران هویت و معنا، روح و روان نسل جوان را نشانه رفته است، نسخهای شفابخش و بینهایت کارآمد است. جهان مادیگرای امروز، با ابزارهای پر زرق و برق رسانهای خود، میکوشد تا دختران را به ابژههایی مصرفی تقلیل دهد و ارزش آنها را در معیارهای ظاهری، لایکهای مجازی و مقبولیتهای سطحی دنیوی خلاصه کند. در این پارادایم وارداتی، دختر بودن معادل است با تلاش بیپایان برای دیده شدن در ویترین بیرحم جامعهی سرمایهداری. اما در نقطه مقابل این سراب فریبنده، الگوی فاطمی و معصومی قد علم میکند. الگویی که به دختر امروز میگوید عظمت و شکوه تو، در استغنای درونی، حیا، خردورزی و کنشگری مسئولانه نهفته است. حضرت معصومه(س) به ما میآموزد که میتوان در اوج جوانی، قلههای علم و معرفت را فتح کرد، محدثه بود، عالمه بود و در عین حال، نماد تام و تمام عفاف و حجاب باقی ماند.
دختر ایرانی امروز، میراثدار چنین گنجینه عظیمی است. او در رگهای خود، خون حیا و غیرت شیرزنان تاریخِ این مرز و بوم را دارد و در ضمیر ناخودآگاه خود، با مفهوم قدسی خانواده و اصالت پیوند خورده است. روز دختر، فرصتی است برای بازخوانی این هویت اصیل؛ فرصتی برای آنکه غبار روایتهای مسموم غربی را از چهرهی زیبای دخترانگی بزداییم و به یاد بیاوریم که دختران ما، همان فرشتگانی هستند که با لبخندشان، امید را در کالبد جامعه تزریق میکنند و با پاکدامنی و نجابتشان، ضامن سلامت اخلاقی نسلهای آیندهاند. آنها نه نیازمند ترحم فمنیستی غربپژواک هستند و نه محتاج آزادیهای دروغینی که نتیجهاش چیزی جز اسارت روح نیست. آزادی حقیقی یک دختر، در رهایی از بند نگاههای ابزاری و رسیدن به مقام خلیفهاللهی است؛ همان مقامی که حضرت معصومه(س) در اوج جوانی به آن دست یافت و زیارتنامهاش، همتراز زیارت معصومین(علیهمالسلام) قرار گرفت.
ایستادن در صحن و سرای آینهکاری شدهی حرم مطهر حضرت معصومه (س)، تجربهای شگرف از درک همین شکوه دخترانه است. وقتی میبینی که چگونه مراجع تقلید، عالمان طراز اول و میلیونها انسان دلداده، پیشانی ارادت بر آستان دختری جوان میسایند، به عظمت نگاه اسلام به مقام زن پی میبری. اینجا، در حریم امن این بانوی کریمه، معادلات مادی جهان رنگ میبازد. اینجا دختری خفته است که پناهگاه یک ملت، بلکه پناهگاه یک امت است. او مادر معنوی ایران است؛ دختری که با کرامت بینهایتش، گره از کار فروماندهگان میگشاید و ضریح مطهرش، لنگرگاه آرامش دلهای بیقرار است.
در این روز باشکوه، باید به احترام تمام دختران نجیب سرزمینمان که در میان امواج سهمگین تهاجم فرهنگی، همچنان استوار ایستادهاند و چادر اصالت و حیای خود را به عنوان پرچم استقلال هویتی در آغوش فشردهاند، تمامقد ایستاد. باید قلمها را به کار گرفت و با زبانی فاخر و هنرمندانه، این زیباییهای بینظیر را به تصویر کشید. جامعهی امروز ما، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازگشت به این سرچشمههای زلال معرفتی است. باید به دخترانمان بیاموزیم که شکوه حقیقی آنها، نه در تقلید از الگوهای توخالی سلبریتیهای مجازی، بلکه در تأسی به دختری است که با هجرت، علم، حیا و ولایتمداریاش، معمار یک تمدن نوین شد. روز دختر، روز تجلیل از مقام آینههایی است که نور خدا را در زمین منعکس میکنند؛ روز ستایش لطافتی است که میتواند سختترین صخرههای جهل را بشکافد و چشمههای حکمت را جاری سازد. امید است که در سایهسار کرامت حضرت فاطمه معصومه (س)، دختران این مرز و بوم، همچون نگینهای فیروزهای، در انگشتری تمدن نوین اسلامی بدرخشند و پرچمدار عفت، آگاهی و پیشرفت در جهان فردا باشند.
تاریخ انتشار: 1405/01/31