امروز پنجاه و هفتمین سالگرد درگذشت نویسنده بزرگ و الهامبخشی است که به اذعان مخالفان و موافقانش، تأثیرگذارترین و ماندگارترین روشنفکرتاریخ معاصر ایران بوده است. آن چنان عُمری نکرد با این حال در مدت 45 سال زندگی، کارهای قابل توجهی انجام داد و ادعا نیست اگر بگوییم که بسیاری از نویسندگان و اندیشمندان در سالهای بسیار بیشتر از او چنین کارهایی نکردند و بالتبع تأثیرگذار هم نبودند.
خیلی از مردم عادی شاید وقتی نام جلال آلاحمد به گوششان می خورد، آشناییشان با این چهره خاص در همین حد باشد که در تهران بزرگراهی به نامش وجود دارد، همچنین موزهای به نامش مطرح است که زمانی خانهاش بوده و با دست خودش آن را بنا کرده و نیز یک جایزهی ادبی سالانه که در چنین ایامی به نام و یادش برگزار میشود.
با این همه جلال هر چه دارد از گنجینه کلمات و اعجاز تمامناشدنی آن هاست و البته آن چیزهایی که به واسطه بهره گیری هنرمندانه از کلمات قلمی کرده و ماندگار نموده است؛ از داستان و مقاله گرفته تا سفرنامه و آثار ترجمهای و البته نامههایش که گاه ارزش آنها بیش از بسیاری از نوشتههایش است.
آلاحمد حقیقتاً نویسنده پرکاری بود و البته روح جستجوگر و ناآرامی داشت که حاکی از دغدغه او داشت. بی جهت نبود که از همان دوران کودکی و نوجوانی به شغل و پیشه خانوادگیاش پشت کرد و برای ادامه تحصیل به دارالفنون رفت و البته در بیست سالگی دست به قلم شد و داستان نوشت.
در همان عُنفوان جوانی، در آموزهها و اندیشههای مذهبی تردید کرد و وارد حزبی شد که بعد از مدتی از آن خارج شد. گرچه علاقه اش به فضای روشنفکری را منکر نشد اما بعدها کتابی نوشت در نقد غربزدگی روشنفکرانی که هموطنش بودند و با نوشته هایش بار دیگر برای نسل جوان زمانه خود الهامبخش شد.
از جمله شواهد و دلایلی که نشان می دهد جلال همچنان چهرهای مهم و تأثیرگذار در پهنهی فرهنگی، اندیشه ای و حتی سیاسی کشور ماست این که در صف بندی موافقان و مخالفانش شاهد کنشگری های متعدد و متکثر در بستر فضای مجازی و نیز در فضای نشست های علمی و تخصصی هستیم. با این حال ما همچنان نیازمند جلال هایی هستیم که بار دیگر در گسترهی اجتماع از «خدمت و خیانت روشنفکری» سخن بگویند و البته با صراحت و دغدغه مندی از معضلات اجتماعی و فرهنگی صحبت کرده و به سهم و وُسع خود افق روشنی برای گذر از این مشکلات و معضلات ارایه دهند.
اگر سخن حکیمانه رهبر شهید انقلاب را جلوی دیدگان خود قرار دهیم که فرمود: "جلال آل احمد یک نعمت بود" بیشتر به اهمیت نقش این نویسنده نامآشنا پی می بریم. مقام معظم رهبری البته در جایی دیگر بیان می دارند:" کاش جلال همچنان زنده بود و آن تحول و تکامل عظیم را ادامه میداد. "ورای همه خدماتی که جلال آل احمد به ادبیات و فرهنگ ما داشت، به نظر می رسد که مهم ترین خصیصه او برآمده از بینش و بصیرتی است که خدای متعال به او عطا کرد تا آن جا که در حجی که ادا کرد و از آن سفرنامه نوشت، خودش را چون خسی در میقات دانست. میل به دانستن حقیقت و ابانداشتن از اصلاح خویشتن،ویژگی مهمی است که آل احمدها را از دیگران متمایز می سازد.
